Podcastlere başladık başlayalı pek buraya maç analizi yapmıyorum ama dünkü utanç verici futboldan sonra bazı şeyleri rakamlarla, görsellerle üstüne basa basa ifade etmek şart. Zira ben son yıllarda, hele Şenol Güneş döneminde Beşiktaş'ın Avrupa'da bu kadar aciz, bu kadar çağdışı, bu kadar çaresiz bir futbol ortaya koyduğunu hatırlamıyorum. Birkaç saat de bekledim bakalım sinirim geçecek mi diye ama hayır, geçmeyecekmiş, düşündükçe daral geliyor, afakanlar basıyor.

Maçın analizine geçmeden önce üstüne basa basa basmak istediğim iki şeye hızlıca değineyim. Birincisi, Beşiktaş 4-2-3-1 oynamaya mecbur değil. 4-2-3-1 bir zamanlar olduğu gibi zamanımızın normu bir diziliş de değil zaten. Şu an Avrupa'nın en iyi takımlarını düşünürsek Manchester City, Tottenham Hotspur ve Juventus gibi o mevkilerin hakkını veren yıldız oyunculara sahip takımlar dışında 4-2-3-1 oynayan kalmadı. Üçlü defans deneyi gibi ekstrem bir şeyin Türkiye şartlarında zaten denenemeyeceği ön kabulüyle yola çıkarsak, artık genel geçer diziliş 4-3-3 (4-1-2-3) diyebiliriz. Daha yeni bir Dünya Kupası izledik, orada da 4-2-3-1 oynamaya çalışan Almanya ve İspanya'nın başına neler geldiğini gördük. Bu taktik gitgide terk edilirken, Türkiye'de kanunmuşçasına uygulanması tek kelimeyle saçmalık. Futbolun trendlerle ilerlediğini düşünürsek artık bu dizilişin getireceği faydalar kısıtlı yani, iki kere iki dört eder.

Hadi diyelim biz akıntının tersine gidip fayda sağlamaya çalışacağız, çünkü ona uygun bir takım kadromuz var ve öyle bir alışkanlığımız var. Gayet makul bir yaklaşım bu, fakat ufak bir sorun var: Böyle bir durum söz konusu değil! Tolgay 6 numara, Oğuzhan 8 numara oynamak istediğini her sene başında en az bir kere dile getirirken Şenol Hoca ya bunları birbirinin ikamesi gibi değerlendiriyor, ya da Tolgay'ı 8'e, Oğuzhan'ı da 10 numaraya tıkıştırmaya çalışıyor. Yani tamam, yeni açılımlar ararsın, bir sorunu çözmek için denemeler yaparsın ama yok yani, kaç sene oldu, bu adamlar kaç yaşına geldi ve tutmuyor bu dikiş.

Sonra ne mi oluyor? LASK Linz maçı rezaleti oluyor. Şimdi görsellere ve rakamlara bakalım. Nereden başlayacağımı da bilemiyorum ya... Sanırım en doğrusu gene 45. dakikada oyundan alınarak fatura kesilen Oğuzhan'ın bu takım için ne kadar önemli olduğunu anlatmaya çalışarak yola çıkmak. (Not: Grafiklerde Beşiktaş sola doğru hücum etmekte deplasman takımı olduğu için.)

Öncelikle yapılan paslara bakalım. Üstteki, Oğuzhan'ın ilk yarıda yaptığı pasların grafiği. İkincisi Medel ve Tolgay'ın ilk yarıda yaptığı pasların grafiği. Sonuncusu da Medel ve Tolgay'ın ikinci yarıdaki pas trafiği. Şu üç resmi yan yana koyup bakınca, i) Oğuzhan'ın kötü hâlinin -ki takımın ortalamasına kıyasla kötü de değildi- bile orta saha için ne kadar önemli olduğunu, ii) Oğuzhan'ın topu 3. bölgeye taşımada çok kilit bir öneme sahip olduğunu fakat onu 10 numaraya hapsetmenin top taşıma konusundaki yeteneğine ket vurduğunu, iii) buna rağmen Oğuzhan'ın varlığının Medel ile Tolgay'ı da daha akıllı bir şekilde oynattığını (her ne kadar hocamız üçlü orta saha denerse ölecek hastalığına tutulmuş olsa da) görmek çok net mümkün. Medel ile Tolgay'ın ikinci yarıdaki pasları soldan sağa, sağdan sola; lütfedip üçüncü bölgeye bir kere bile buyuramamışlar neredeyse. Rezalet.

Oğuzhan 1. yarı pasları

Medel + Tolgay 1. yarı pasları

Medel + Tolgay 2. yarı pasları

İlk yarıdaki saçmalıklar bununla da kısıtlı değil, zira her ne kadar potansiyeli olduğuna inanmak istesek de Larin'in oyuna hakim olan -yahut olmak zorunda bırakılan- bir takımın 4-2-3-1'inin forveti olabilecek tecrübesi/oyun zekâsı yok. Çünkü kendisi doğru koşuları yapamıyor, arkasındaki oyunculara doğru alanı açamıyor. Larin'in Beşiktaş'taki rolü "dakika 70, Anadolu takımı kapandı sağlı sollu saldırıyoruz, ceza sahasını karıştıracak birileri lâzım" olabilir ancak. Bunu da Oğuzhan ve Larin'in ilk yarı ısı haritalarını kıyaslayarak anlayabiliriz. Ki zaten ilk yarı boyunca rakip ceza sahasında sadece 6 (altı!) defa topla buluşabilmişiz. Ha, ikinci yarıda durum düzeldi sanmayın, o sayı da 5 (beş!!!))

Oğuzhan 1. yarı ısı haritası

Larin 1. yarı ısı haritası

İkinci yarıdaki aciz oyunumuzun bir başka göstergesi de Pepe-Roco stoper ikilisinin yaptığı paslar olabilir aslında. İlk yarıda bu ikili genelde orta sahaya yakın bölgelerde pas yapmışlar, ve de genelde orta-uzun mesafeli kros paslarda isabet bulamamışlar. Peki ya ikinci yarı? Şişirilen topları geçtim, hem pasların orijini daha geriden, hem de sağ stoper oynayan Pepe defalarca önündeki adama pas verememiş kırmızı okların yoğunluğundan anlaşılacağı üzere. İnanılmaz bir tablo bu. Neden? Çünkü orta sahada oyun kuracak insan kalmadı! (Bu acziyeti geçen seneki Başakşehir maçından da hatırlayabiliriz.)

Pepe + Roco 1. yarı pasları

Pepe + Roco 2. yarı pasları

Hâlâ daha ikna olmadıysanız bir de Caner'in paslarına bakalım mı? Beşiktaş formasıyla oynadığı en kötü maçlardan birini çıkardı dün Caner. Zaten takıma uyum sorunu yaşaması gayet normal olan Roco'yu kademede defalarca yalnız bıraktığı gibi, defansif hayaletliğini telafi edecek ofansif etkinliğini de göstermedi. Caner'in dünkü pas isabet oranı %67.9 idi, rakip sahadaki pas isabet oranı ise %54.4! Yani rakip sahada kullandığı her iki toptan birini ya dışarı attı, ya rakibe verdi Caner! Yüzde 54 yahu! İlk yarıda da kötü tercihler yapıyordu ama en azından biraz dizginlenmişti. İkinci yarıdaki pas grafiği gerçekten amatör liglere ait gibi. Geçen sene Şampiyonlar Ligi'nde rekor kırmış kadronun şu topu oynuyor olması saçmalık. Kelime haznem yetmiyor şunu anlatmaya.

Caner 1. yarı pasları

Caner 2. yarı pasları

Esas trajedi ise şu: Daha 1. dakikadan itibaren berbat oynayacağı belli olan Caner 90 dakikayı tamamladı dün, çünkü Şenol Hoca'nın aklında Caner vs.nin top şişirmeleri haricinde bir plan yok. Oğuzhan ve Tolgay oyundan alınırken Quaresma ve Gökhan Gönül giriyor oyuna, çünkü koskoca Beşiktaş futbol takımının tek gol planı top şişirmek. Pepe çok kaliteli bir dokunuşla topu Negredo'nun önüne bırakmasa, Negredo da tüm hırsıyla o topa mükemmel bir vuruş yapmasa -ki taraftarımızın, medya mensuplarının ve de hocamızın bir türlü gözüne girememiş, Beşiktaş'ın geçen seneki başarısızlığının faturası "golcü olmamasına" kesilmiş fakat her ne hikmetse geçen sene puanın gideyazdığı maçlarda çok kritik goller atmış Negredo bu- Caner o atakta da top şişirdiğiyle kalacaktı.

Yazının başında 4-2-3-1 oynayan takımlara Manchester City örneğini vermiştim. Her 4-2-3-1 aynı değil tabii ki. Mesela Manchester City bu hafta sonu Arsenal deplasmanında gerçekleştirdiği atakların %38.8'ini soldan, %31.2'sini ortadan, %30'unu da sağdan gerçekleştirmiş. Tamamen dengeli bir görüntü. Bizim dünkü istatistiklerimiz nasıl peki? Ataklarımızın sadece %20'si ortadan. %20! %44.9'u ise soldan -ki Caner'in o atakları nasıl geliştirdiğini daha yeni irdeledik-. Bu kadar dengesiz hücum eden bir takımın hücumdan verim alması mucizelere bağlı oluyor işte.

Daha da istatistiklere, grafiklere bakılır aslında ama bir yerde hasıl-ı kelâm eylemek lâzım. Ancak görene zaten net bir resim bu. Beşiktaş'ın, bu oyuncu kadrosuyla 4-2-3-1 inadından bir an evvel vazgeçmesi şart. Oğuzhan'ın orta sahada top taşıyıcı bir görev üstlenmesi şart kere şart. Bunlar olmayınca Topşişirmece JK'ya dönüyoruz, ve de bu çağda, bu imkânlarla, bu geniş ve rakiplerine kıyasla yetenekli kadroyla bu futbolu oynuyor olmak futbolu seven bir taraftar için yenir yutulur bir şey değil. İnsanlar transfer falan bekliyor, hocamız da muhtemelen Atiba'nın yolunu gözlüyor ama Beşiktaş kadrosu şu sorunlarını şu hâliyle çözecek yeterliliğe sahip. Ama sorunu çözmek için önce sorunun nerede olduğunu anlamak lâzım. Teknik heyette bunu yapma niyeti olan bir tane insan var mı, bundan emin değilim. Torshavn'a karşı Adriano'yla denediğimiz ve de verim aldığımız 4-3-3'ten neden zırt diye vazgeçiyoruz, neden geçen sene boyu -ve görülen o ki bu sene boyu- yeni hiçbir deneme yapmadık ve yapmayacağız bundan ise hiç emin değilim. Ama bu işten sıkıldım artık, ondan eminim. Ha bir de bu anlayışla devam edersek ligde ait olduğumuz yer gene 4.lük, ondan da ziyadesiyle eminim. 

Ben Şenol Güneş'in kariyerindeki başarıları ve detaylarını yazabilecek kadar konuya hakim değilim. Lakin Beşiktaş'taki performansını değerlendirebilirim. Bu performans içerisinde -bence- Şenol Güneş'in başarmamış olduğu noktalar var ve bence bunlar tartışmaya açılmalı. 

Bazılarımız, birlik olalım, destek olalım gibi söylemler içerisine girebilir. Benim ne Şenol Güneş gitsin dediğim var, ne kötü hoca dediğim var, ne kötü insan dediğim var. Sadece, yapmadığını yapmış gibi yapmanın en başta kendisine zarar verdiğini düşünüyorum. 

Bugünün sorusu şu; 

Bu sorunun cevabını ararken, geçen seneki oyun planı neydi, önce onu konuşmak lazım. 

Ben burada bir Şenol Güneş görmüyorum. Burada gördüğüm şey bolca Oğuzhan ve bolca Olcay. Bugün Beşiktaş böyle oynayınca "E Şenol Güneş" deniyor oysa ki. Bilic baltalamasa Beşiktaş buydu zaten. Beşiktaş'tan da öte, Oğuzhan buydu.

Teknik direktörler ilk seçicidir, futbol son seçici. Kötü oynayan oyuncunun önünde hiç kimse duuramaz. İyi oynayanı da kimse tutamaz. Fabri'nin Tolga'dan iyi kaleci olup yedek kalması mesela mümkün değildir. Futbol yaptırmaz sana onu. Babanın oğlu olsa oynatamazsın... 

Hadi diyelim, yukarıda örneklerini verdiğim maçlara inanmadın... Tamam. İlk seçici Şenol Güneş takımın merkezini nasıl seçti? En ufak bir kuşkuya mahal vermeyecek şekilde; Inler - Atiba. Ben böyle düşünüyorum dedi. Demediyse de, seçimlerinden biz onu anladık. Lakin o taptığım futbol oyunu artık devreye giriyor, çünkü o iş öyle yürümüyor. Kendi içinde tutarlı. Zira geçen sene de isteyip alamamışlardı. 

Hani soruyorsunuz ya, geçen seneki plandan neden vazgeçtik diye. Geçen seneki plana asıl şimdi döndük, Inler'i şimdi alabildik çünkü... Ondan sonra "Oğuzhan'ı Şenol Güneş parlattı." Oldu! Beşiktaş'ın geçen seneki oyun planı ne idiyse, siz ona Şenol Güneş'ten daha fazla inanmışsınız. Çünkü o sizden daha kolay vazgeçti.

Şimdi de deniyor ki, biz geçen sene şöyle böyle oynardık. Kardeşim o şöyle böyleyi Necip'le de oynuuyor muydun? Yoo, Necip'le başka oynuyordun, Oğuzhan'la başka. Hem de bambaşka. Oğuzhan'la yerli Barcelona oluyordun, son 20 dakika Necip giriyordu; Konyaspor. Siz gerçek bir plana sahip bir üst düzey takımın maç içinde bu kadar radikal plan değişikliklerine gittiğini görüyor musunuz? 

Ben Şenol Güneş eleştirisini de kenara koyarak söylüyorum, Türkiye'de futbolun taktik boyutu gerçekten çok zayıf. Sahada, oyun planı yerine oyuncu planlarını görüyoruz. Görebildiğimiz oyun planımsıları da, IBB, Osmanlı, Konyaspor gibi olayın katı teorik kısımlarına odaklanan takımların oyunları... O kadarı da anca burada işliyor.

Beşiktaş, oyuncu ararken oyununu kaybetmiş durumda. O oyunun hak sahibi de Oğuzhan. Şimdi haftaya Oğuzhan - Atiba merkezine dönse, Beşiktaş geri döndü denecek. Oysa dönen sadece Oğuzhan. Zaten 1 oyuncu olmadığında tamamen işlevsiz hale gelen plan da, plan değildir. Kör topal gidersin, idare etmeye çalışırsın ama yekten yok olmazsın. 

Bu sene sahaya konulabilen şey yekten yok oluş. Dünyanın çeşitli yerlerinden, çeşitli kültür ve dillerinden 22 insanı alıp sanki beraber bir şey yaptırmaya çalışılıyor. Takım birbirinden o kadar ayrık. Herkes de bireysel olarak iyi oynyor bu arada. Taktiksel sefaletin boyutunu siz düşünün. 

Taraftar Inler, Atiba, Tolgay, Oğuzhan, Olcay, Quaresma için ayrı ayrı "aman o takımdan kesilmesin" diyor, beğeniyor, inanıyor... Lakin bu adamlar çeşitli şekillerde sahaya yayılıp iyi de oynuyorlar ama takım kötü oynuyor. 

Sahi niye bozdu Şenol Güneş? Şampiyonlar Ligi oynuyorum, denge oyunu oynamam lazım, Atiba - Oğuzhan "büyük takım" oyunundan başkasını oynayamaz ve ben kendimi o kadar güçlü hissetmiyorum dedi. Inler - Atiba merkezi de o açıdan bakıldığında güzel bir partnerlik oluşturacaktı. Lakin Talisca, Oğuzhan, Tolgay derken ve tüm bu rotasyonlar içerisinde Quaresma sabitken, takımdaki taşlar yerinden oynadı. Şenol Güneş kaş yapayım derken göz, Inler yapayım derken Oğuzhan'ı çıkardı. 

Oğuzhan geçen sene sağım solum ağrıyor diye maça çıkmamazlık etmezdi. Bu sene ediyor. Çünkü o kadar lazım değil. Sorumluluğu azaldı. 15 günde 1 oynuyor, onda da 46'da oyundan çıkıyor. Sonra hafta arası ödem falan.... İnsan yönetimi tam da o yüzden teknik direktörlüğün en önemli ayaklarından biri. Geniş kadro doğru yönetilemezse, yararından fazla zararı vardır. Yetkiyi böleyim derken sorumluluğu da bölersin, herkes topu birbirine atar, o modelden de gol çıkmaz.

Ben hocaya haksızlık ediyor olabilirim ama hocaya olmadık payeler verenler benden fazla haksızlık ediyorlar. Geçen sene -bence- mecbur kalmasına rağmen şampiyonluk getiren Atiba - Oğuzhan merkezinde bir övgü payı varsa, bu seneki kepazelikte de payı var. Skor olarak kötü durumda değiliz diyebilirsiniz, ilk cümleye dönüyorum; kazanırken başarısız, kaybederken başarılı olabilirsin. 

Bir Ömer Şişmanoğlu vardı, gol de atıp iyi oynamıştı, ne oldu ona? Kötü oynamış olsa, şansını değerlendiremedi diyeceğim. İyi oynamasına rağmen kesmişsen, demek zaten düşünmüyor muşsun, O zaman o maçta Ömer'i oynatarak rotasyonu genişleteceğine, aktif rotasyonda kullanacağın bir oyuncuya dakika versene... Ben Ömer için ne oynasın diyorum, ne oynamasın diyorum. .Rotasyon dediğimiz şey 6 maçta 1 oynayıp, 3'ünde de 18'in dışında kalmak falan olmasa gerek. Kendi seçimiyle çelişiyor...

Dedim ya, ilk seçisi & son seçici meselesi. Bu saatten sonra Şenol Güneş seçici değil, asıl seçici futbolun kendisi. Bu deneme ve % 70 oranındaki yanılmalar neticesinde bir gün gelecek ve bir taktik "tutacak". Optimum bir noktada buluşulacak. O noktanın ne zaman olacağı, kimlerle ve hangi çerçevede olacağını ben bilmiyorum, futbolcular bilmiyor, görünen o ki teknik direktör de bilmiyor. Bulacağız. Bulduğumuz nokta ligi yine götürür de, Şampiyonlar ligi ne olur meçhul. Oysa bu kadro ligin kadrosu değildi. Ligdek takımlara 11 oyuncunun bireysel yeteneğini yanyana yazsan da işi görebiliyorsun. Oysa teknik direktörün mahareti, o 11 yeteneğin toplamından daha fazlasını üretebilmektir. 

Haksızlık etmeyeyim, transfer sezonunun son haftasında yapılmış transferler oyunu elbette yıpratacaktı. Lakin bugün Şenol Güneş'e verilen paye, bu zorluğun üstesinden "hızlıca" gelecek bir teknik direktörün payesidir. O payenin de bedeli budur.

Basın toplantılarındaki hal ve hareketlerinin, özellikle son dönemde artan bir "sevimsiz adam" profili çizmesinin de, kendisindeki bu başarısızlığın etkisi olduğunu düşünüyorum. Ben bu manada bir sorun çözme yetisinin olup olmadığının test edildiğini de düşünmüyorum. 

Şenol Güneş'e destek olmak veya olmamak gibi söylemler de alaturka geliyor. Ortada çok doğru yapılan işler vardır ancak sonuç alınamıyordur. İçinde bulunduğumuz durum öyle değil. Geçmişin doğrusu orada durur, bugünün yanlışı konuşulur. Biri hakkındaki kanaatin de bunların toplamından oluşur.

Zaten halka açık bir iş yapıyorsan eleştirileceksin. "Eleştirin ama hesap sormayın" diyor. Hayır, hem eleştirilir hem de hesap sorulur. Nasıl şampiyonluk pastasından payına düşeni herkes alıyorsa, bundan da alacak, daha doğal ne olabilir ki? "Söylesene bize hoca, takım niye oynamıyor" deniyordu vakti zamanında. Kötü takım olsa, ilk çıkış yolu o dur, oyuncu yok dersin. Onu deme şansı da olmayınca diyecek bir şey kalmıyor besbelli.

İzleyip göreceğiz. Kimseyi putlaştırmadan yapacağız... Kimsenin de hakkını yemeden... Hak etmediğini de vermeyerek... Çünkü bu, en çok ona kötülüktür.

Lig TV bu iki genç oyuncuyla röportaj yapmış, bence vaktiniz varsa mutlaka izleyin. Öncelikle çok rahat bir röportaj ve klişe cevaplar vermiyorlar sadece. Bunun haricinde benim dikkatimi çeken birkaç şeyi not düşeyim buraya:

- İkisi de "iki maç iyi oynamakla havaya girilmez" ilkesini benimsemişler. Dışarıda yetişmiş olmanın getirdiği bir avantaj bu. Bu vurguyu röportaj boyunca tekrar tekrar yapıyorlar, duymak mutluluk verici.

- Oğuzhan'ın İbrahim Toraman ile diyaloğu çok iyi. Onun yanında kesici olarak oynamasının çok avantajına olduğunu, Toraman'ın saha içinde konuşarak ve moral vererek katkıda bulunduğunu söylüyor.

- Fiziksel olarak güçlenme konusunda Oğuzhan zaten ekstra çalışmalar yapıyor. Omuz omuzalarda da daha fazla ayakta kalmaya başlamış antrenmanlarda.

- Ersan Avustralya Milli Takımı'nı seçmemesinin sebebi olarak "24 saat uçak yolculuğu, zaten maçtan yorgunsun, bir de o çok yıpratıcı olur" diyor. Bu cevap bile Ersan'ı sevmek için yeterli. "Ben Türkiye'de oynamak istiyorum, zaten ailem Türk, kanım kırmızı" falan demeden, gayet pragmatist ve mantıklı bir cevap veriyor.

Zaten sevdiğim adamları daha da sevdim bu röportaj sonrası. Nazar değmesin.