Türkiye'nin ekonomisi, 1960-1980 yılları arasında ibretlik bir dönem yaşamıştı: Benimsenen ithal ikame politikası ile ithalat yasaklanmış ya da buna ciddi ket vurulmuş, yerli üretici ucuz kredi, vergi muafiyeti vs. ile teşvik edilmişti. Bu politikanın sürdürülebilmesi için gerekli döviz de tarım ürünlerinin ihracatı ile karşılanıyor, yeni tarım arazileri yaratılarak bu döngü devam ettiriliyordu. Bu politikanın sonucunda Koç, Sabancı gibi devlet destekli şirketler parlamış (bakmayın siz bir karpuz aldı iki karpuz sattı hikayelerine), iç pazar korunduğu ve değirmenin suyu da döndüğü için memur ve işçi ücretleri yüksek kalmıştı. Bir de üzerine Avrupa'ya işçi ihraç etmemiz ve de onların geri döviz yollaması eklenince, ortam müthiş hale gelmişti.

Lakin 70'lerle birlikte artık bu politika tırtlamaya başlamıştı. Petrol bunalımı, Vietnam savaşı vs. üst üste gelen şoklara karşı Türkiye talebi kısmak ve yapısal önlemler almak yerine tüketimi arttırıp daha çok borç alma yoluna sapmış, sanayi iç pazara yönelik üretim yapmaya devam etmiş, işçilerden gelen döviz de iç talebi ve dolayısıyla fiyatları da körüklemişti. Günü kurtarma politikaları, Avrupa'nın işçi talebi azalınca ve Kıbrıs vs. meselesiyle dış şoklar artınca da devam etmiş, özel sektörün bulduğu borçlara kur garantisi sağlayan devlet ayağına sıkmıştı.

Özetle şöyle bir sistem vardı: Özel sektör borçlansın, yükünü kamu üstlensin; bu özel sektör sadece iç piyasaya yönelik üretim yapsın, memur ve işçi ücretleri yüksek olduğu için talep de karşılansın, enflasyon artsın lakin alınan borçları kompanse edecek hiçbir yatırım yapılmasın. Deniz bitince, felaket geldi.

Bir futbol blogunda bu yakın dönem ekonomi tarihinin ne işi var? Çok işi var, zira günümüzde pompalanan, gerek hocasıyla, gerek futbolcusuyla desteklenen "yerli" fetişizmi ucuz bir milliyetçilik değil sadece. Burada müthiş bir döngü var: Türkiye futboluna getirilen "yabancı kısıtlaması" ile yerli oyuncuların fiyatlarının şişirilmesi sağlanıyor. Bu oyuncuların menajerleri ve kankaları teknik direktörler transferleri yapıyor; hem Anadolu kulübü kazanıyor, hem de oyuncu ve bütün nemalananları. Bu leşlik o kadar kanıksanmış ki, bulaştığı skandaldan sonra bir daha futbol topu görmemesi gereken Bülent Uygun hala takım çalıştırıyor. Bu korumacı politika, yerlilerin sahte bir değer kazanmasına yol açıyor: Koç'un çakma kuşlarına iki katı para bayılıyor tüketici. Bu deniz de hiç bitmiyor, zira Anadolu kulübünün işleteceği "yıldız" çok: Tarık Daşgün'den beri. Ayrıca işçi dövizi olarak Almanya'da, İngiltere'de yetişmiş gurbetçilerimiz de var.

Türkiye futbolu, uzun süredir duraklama döneminde. Gerek kulüplerin, gerekse millî takımın durumu iç açıcı değil, 5 senede bir hasbelkader elde edilen "başarı"ların gazı ile sistem işletilmeye devam ediliyor. UEFA kriterleri çok ciddi bir dış şok kalemi olacak, Beşiktaş'ın ağzı yandıysa diğerlerinin de yanabilir. Yurtdışından gurbetçi ithaline bir şok gelirse işimiz iş..

Buna karşılık gene yabancı sayısında azaltmaya gidiliyor, gene "işte yerli hocalarımız" gazı her yerde, gene Alper Potuk 6.5 milyon Euro + iki futbolcu ediyor. Bu korumacılık ekranlardan 7/24 pompalanmaya devam ediyor: Digitürk yayın ihalesini çıkarmak için fiyatları arttırıyor, "too big to fail" kulüplerimiz pohpohlanıyor, tüketici, artan refah ortamında daha da para veriyor. Alan razı, satan razı.

Bu deniz bir gün bitecek. Şuraya esaslı bir çomak sokacak bir takım lazım. O takım da umarım, son birkaç gündür attığı hamleler uyarınca, Beşiktaş olur. Şu zamanlar bu takımın en çok sahiplenilmesi gereken zamanlar. Üzerinden geçinenler kargalar gaklamaya, durum azıcık düzelince vitrin yapmaya başladılar zira.